V کنترل کلاس - مديريت كلاس درس

 
 
 
 
 
 

                آفتابگردان

مديريت كلاس درس

 

صفحه اصلی

بايگانی نوشته ها پست الکترونيک

دوشنبه ۸ خرداد ،۱۳۸٥

کنترل کلاس

7

 

در مورد روش ها و ضوابط چه بايد می کردم :

 

 

معلم الف :

 

       در اولين سال تدريس بايد در مورد تنبيه جدی تر می بودم . بايد کار شاگردانی که تکاليفشان را سر موعد تحويل نمی دادند جدی تر پی گيری می کردم .بايد فهرستی از تکاليف عقب افتاده را تهيه می کردم . در صورت تکرار ، تنبيهی در نظر می گرفتم . بايد بی نظمی های مکرر و گم کردن کتاب و وسايل را جدی تر مجازات می کردم . بايد با خانواده ها مکاتبات بيشتری می داشتم و کارت های آفرين بيشتری برای تشويق شاگردان و تعيين سطح آنها می دادم . بايد در مورد دير آمدن ها و لباس فرم سخت گيری بيشتری می کردم به ويژه در مورد کفش ورزشی .

      راستش من آن قدر درگير خوب درس دادن بودم که ديگر آگاهانه به ضوابط حاکم بر کلاس نمی پرداختم . اداره کلاس بيشتر به شيوه طبيعی و غريزی انجام می شد . ضابطه و روش برای اعمال کنترل همه جانبه بر شاگردان راه خوبی است ، اما به موازات آن شاگردان نياز به نوعی ثبات دارند . آنها به ضوابط و رهنمودهايی در زندگی روزمره نياز دارند ،به ويژه اگر اين ها را در خانه نياموخته باشند . اما قويا معتقدم که قوانين و روش های مورد استفاده در کلاس در قالب های سخت ريخته شوند . با شکستن و تغيير الگوها و روش های روزمره  و عادی تدريس ، می توان در کلاس تنوع و هيجان سالمی ايجاد کرد . بی ترديد تغيير در روش ، راه خوبی برای آماده نگه داشتن شاگردان و تهييج و تشويق آنها به انجام امور مورد نظر است . اگر چه ثبات روش اهميت خود را دارد ، اما نبايد خود را در چارچوب آن حبس کنید . اگر ديديد از روشی خسته شده ايد ، يقين داشته باشيد که بچه ها هم چنين اند .

 

 

معلم ب :

 

       قوانين و روش ها مانند ستون فقراتی می مانند که هر درسی بدان نياز دارد .

 

 

معلم ج :

 

       در آغاز اولين سال تدريس بسيار نگران بودم که بتوانم تاثير درستی بر شاگردانم بگذارم و اطمينان يابم که آنها می دانند که من کنترل کلاس را در دست دارم . در تعطيلات تابستان ، همان گونه که در دانشگاه ياد گرفته بودم ، ضوابط و قوانين کلاسم را نوشته بودم . وقتی که مدارس باز شدند ،من ده قانون طلايی برای هر کلاس اعلام کردم . در تئوری اين کار بزرگی بود . اما در عمل ،ده قانون خيلی زياد از آب در آمد و شاگردان نمی توانستند آنها را در خاطر خود نگه دارند . امسال تابستان اين قوانين را دوباره نوشتم . حالا فقط سه جمله ساده و صريح هستند که همه دانش آموزان می توانند آنها را به ياد بياورند و بفهمند . سال گذشته خيلی نگران بودم ، انتظار داشتم که همه شاگردان کاملا درست رفتار کنند . حال با تجربه و احساس اطمينان بيشتری که پيدا کرده ام معتقدم که در مورد بعضی از شاگردان قوانين بايد کمی انعطاف پذير باشند تا بتوان با آنها روابط مثبت و کار آمدتری برقرار کرد . دو سال طول کشيد تا من اين مطلب را دريابم و اين چيزی نيست که در مراکز تربيت معلم به شما بگويند . فکر می کنم اين تجربه از من معلم بهتری ساخته است .

 

 

معلم د :

 

      در سال اول تدريس ،در شروع سال تحصيلی ضوابط و قوانين کلاس را خيلی روشن برای شاگردانم بيان کردم . اما در طی سال اين قوانين را به شاگردان يادآوری نمی کردم . صرفا انتظار داشتم که آنها اين قوانين را به ياد داشته باشند و به آن عمل کنند .هر وقت هم که يادشان نمی آمد ، عصبانی می شدم . امسال در شروع هر کار انتظاراتم را مکررا به آنها يادآوری می کردم تا بدانند چه بايد بکنند . پارسال فکر می کردم که وقت کافی برای اين کار ندارم ، چرا که بايد مطالب زيادی تدريس می کردم . امسال دريافتم که يادآوری اين قوانين در واقع موجب صرفه جويی در وقت می شود ، چرا که وقت کمتری صرف تاديب شاگردانی می کردم که کارهای ناشايست در کلاس می کنند . وضعيت فعلی عالی نيست ، ولی باز از پارسال بهتر است .  

 

معلم ذ :

     در اولين هفته مدرسه وقت زيادی صرف مرور قوانين اصلی کلاس می کردم . شاگردانم بيشتر اين قوانين را می پذيرفتند و من اطمينان پيدا می کردم که اين قوانين برای آنها کاملا روشن و واضح هستند . بعد از اين ، فرض من اين بود که شاگردان آنها را هميشه به ياد دارند و اجرا می کنند . اما اگر يادآوری مداوم در کار نبود ، به زودی همه چيز فراموش می شد و من خودم را دوباره در پله اول می ديدم . توصيه من اين است که در ابتدای سال قوانين خود را تعيين کنیم و بعد در طی سال در هر فرصتی آنها را يادآوری کنيم . مثلا قبل از تماشای فيلم به بچه ها قانون نشستن را يادآوری کنيم يا قبل از بحث کلاسی از بچه ها بپرسيم که آيا يادشان هست که بايد طوری صحبت کنند که همه کلاس حرف هايشان را بشنوند ؟

 

معلم ر : 

        اشتباه من اين بود که مجموعه روشنی از قوانين را در شروع سال تحصيلی در کلاسم طرح نکردم و از اين بابت هنوز رنج می برم . وقتی هم که خواستم اين قوانين را در کلاس طرح و اعمال کنم ، ديدم که فهرستی بلند بالا و ده قسمتی شده است . حال فکر می کنم که نبايد بيش از چهار يا پنج مورد باشند .

 

     

        بايد بدانيد که نمونه های اين تحقيق معلمين بسيار توانمندی بوده اند که همواره به انديشه تثبيت قوانين و روش ها در کلاس هايشان ملتزم بوده اند . کوتاهيشان در آن بوده است که وقت وزحمت کافی صرف تقويت و يادآوری اين کار نکرده اند . همچنين شما را به نکات جالبی که معلمين الف و ب در مورد ضرورت انعطاف پذيری مطرح کرده اند توجه می دهم .قوانين و روش ها برای آن هستند که در کلاس نظمی برقرار شود که امر يادگيری را تسهيل کنند . اگر چنين کاری رخ ندهد ٬ لاجرم بايد روش را تغيير داد ، هر چند نبايد آنها را به کلی کنار گذاشت . قبلا هم تذکر داده بودم که لازم است نوعی تسلط در اجرای قوانين و اعمال روش ها به دست آورد . معلمين ب  و  ر  نوشته اند که بنا بر آموزشی که ديده بودند تا ده قانون در کلاس هايشان اعمال می کرده اند . همان گونه که خودشان پذيرفته اند ٬ اين کار موثر نبوده است و دريافته اند که بايد اين تعداد به سه يا چهار قانون کاهش يابد . معلمين بايد خود در اين مورد به راه حلی برسند ٬ اما موضوع مهم اين است که معلمين به قاعده ای معتی دار در کلاس داری دست يابند که با شخصيت و شيوه  تدريس آنها تناسب داشته باشد . در هر صورت ، مهمترين عامل به ياد داشتن اين نکته است که قوانين را بايد به طور مستمر يادآوری و تقويت کرد . البته اين کار آسانی نيست .

 جالب اين است که بسياری از معلمين ضوابط و قوانين خود را تا نيمه های سال سخت در کلاس حفظ می کنند و بعد خسته می شوند و در کنترل کلاس آسانگير می شوند.خيلی ها هم زودتر از اين در مورد ضوابط و قوانين کوتاه می آيند . سه چهار هفته که از سال تحصيلی گذشت ، خوشحال از اين که آن بی نظمی که انتظارش می رفت بروز نکرده سخت گيری ها را رها ميکنند و در مورد يادآوری روش ها نيز ديگر تلاشی نمی کنند . چيزی که آنها در تشخيص آن کوتاهی کرده اند ( ماه عسلی ) است که در بيشتر کلاس ها بعد از سه چهار هفته اول اتفاق می افتد . اگر چه معلمين مجرب می توانند هر وقت احساس کنند که کلاس دارد از کنترل خارج می شود دوباره کنترل خود را تثبيت کنند ، اما اين کار برای معلمين کم تجربه بسيار سخت تر خواهد بود .

          معلمينی که در ابتدای کارشان هستند سرمايه شهرت و تجربه ای ندارند که آنان را پشتيبانی کند و به ناچار در کنترل مجدد اوضاع ، کار بر آنها بسيار دشوارتر خواهد بود . معلمين  ( د )  و ( ر  ) در اولين سال کارشان درسی بسيار آموزنده فرا گرفته اند و اکنون بايد در پی آن باشند که به نحوی اين مسئله را برای خود حل کنند . روشن است که چگونگی انجام اين کار  به فرد بستگی دارد و من تنها می توانم کاری را که برای من موثر بوده مطرح کنم . مثلا اگر از نحوه ورود به کلاس شاگردانم راضی نباشم ، بعد از زنگ کلاس ، آنها  را نگه دارم و انتظاراتم را به آنها گوشزد کنم . در مورد شاگردان کوچک تر بعضی وقت ها اين کار را با پرسش از قوانين کلاس انجام می دهم . اگر چند دقيقه ای فرصت اضافی داشته باشيد ، قبل از آن که بچه ها به درس ديگری بپردازند ، می توانيد در مورد انتظاراتتان از کلاس برايشان صحبت کنيد . نکته اين کار اين است که با تذکر مداوم قواعد و روش تان شاگردان را به معيارها و ارزش های مورد نظرتان متمايل و مانوس کنيد چه به عنوان معلم جديدالاستخدام و چه به عنوان معلمی که به مدرسه تازه ای رفته ايد ، تلاش برای پذيرا کردن شاگردان کوچک تر نسبت به نحوه تفکرتان بسيار ضروری و ارزشمند است . ثمره اين کار را به ويژه زمانی خواهيد چيد که در آينده با اين شاگردان برخوردهای بيشتری داشته باشيد .

 

ارايه دستورالعمل به کلاس

      دادن دستورالعمل به شاگردان آن گونه که در ابتدای امر به نظر می رسد چندان هم ساده نيست . ديديم که معلمين بسياری در ارايه آنچه که به نظر دستورالعمل های ساده ای هستند ناموفق بودند . به اعتقاد من اين موضوع به ژرف انديشی بسيار نياز دارد ، به ويژه در دروس عملی که در آن ها شاگردان آزادی عمل بيشتری دارند . می توانيد برای تعيين دستورالعمل های خاص به شاگردان از راهنمايی های زير بهره ببريد :

چند توصيه:

ــ دستورات ساده باشند .

        برای هر فعاليت کلاسی تعداد محدودی دستورالعمل انتخاب کنيد .

        دستورات مبهم مثل ( درست رفتار کنيد ) نياوريد .

ــ دستورات خود را به موارد زير محدود کنيد :

          می خواهيد شاگردانتان چگونه در فعاليتی شرکت کنند و چه نقشی            از آنها انتظار می رود .

         انتظار داريد شاگردانتان چه رفتاری داشته باشند تا آن فعاليت را           با موفقيت به  انجام  برسانند .

      نمونه ای از مجموعه دستورالعمل هايی که برای امتحان به شاگردان داده می شود در زير آمده است :

۱- دلايل اساسی دستورالعمل هل را توضيح دهيد :

      روز شنبه امتحان داريد . در اول کلاس در مورد امتحان شما را راهنمايی خواهم کرد . بسيار ضروری است که به وقت ، اين راهنمايی ها را دنبال کنيد تا بتوانيد خوب امتحان بدهيد و موفق شويد .

۲- با سوال کردن بچه ها را درگير کنيد .

        اگر شاگردان را در بحثی که منطقا به آنها مربوط می شود دخالت           دهيد با آمادگی بيشتری دستورات را اجرا خواهند کرد :

        اگر وقت زيادی صرف آماده شدن برای امتحان کنيم چه می شود ؟ چه عواقبی در انتظار شاگردی خواهد بود که وسايل لازم را با خود نياورده است ؟

۳- دستورات خاص امتحان را بيان کنيد .

        حال وقت آن است که دستورالعمل هايی را که خاص امتحان است و پيروی از آنها مورد انتظار است ياد دهيد . خاطر نشان کنيد که وقتی همه دستورالعمل ها را اجرا کنند ، همه شاگردان امکان موفقيت خواهند داشت .

به جز يک خودکار چيزی روی ميز نباشد . 

صحبت نکنيد ، کسی از جايش بلند نشود .

تا وقتی که نگفته ام ، برگه ها به پشت روی ميزتان باشد .

وقتی که من گفتم شروع کنيد ، برگه ها را برگردانيد ، نام و تاريخ را روی آن بنويسيد و سوالات را به دقت بخوانيد .

وقتی آماده شديد ، شروع به نوشتن کنيد .

اگر سوالی داشتيد ، دستتان را بلند کنيد و تامن بالای سرتان بيايم ، صبر کنيد . وقتی که تمام کرديد پاسخ هايتان را کنترل کنيد . به جلو کلاس بياييد و برگه هايتان را تحويل دهيد . تا وقتی همه برگه ها جمع شوند می توانيد کتابی را در آوريد و آرام مطالعه کنيد .

         دوباره می خواهم به مفهوم  ( کنترل از راه پيش بينی ) برگردم . اين مطلب تا حدی شبيه قانون مورفی است که می گويد ( اگر کاری بتواند خراب شود ، خراب می شود ) دستورات منسجم ، روشن و معتبر می تواند احتمال بروز اشکال را در کلاستان کاهش دهد .

           مثال های زير نمونه هايی هستند که در آنها دستورات با شتاب و مبهم طرح شده اند يا نمونه هايی هستند که در آن اوضاع مطابق برنامه پيش نرفته است . مطمئنا اين نمونه ها حس همدلی را در بعضی از شما عميقا بر خواهد انگيخت .

 

معلم جديدالاستخدام انگليسی : 

        بچه های سال هفتم دوست دارند مرتب سوال کنند و بيشتر وقت ها اين کار مرا ديوانه می کند . اگر چه می توانم سوالات بعضا بی ربط آنها را تحمل کنم  مثل اينکه ( اسم کوچک شما چيست ؟ ) يا ( آيا در خانه گربه داريد ؟ ) اما آن روز برای آنها تکليفی تعيين کردم و بعد بی مقدمه آنچه را که از آنها می خواستم انجام دهند سريعا گفتم و آنها را به خال خود گذاشتم . ظرف چند ثانيه کلاس به هم ريخت . در ميان آن همه سر و صدا تنها چيزی که می شنيدم اين بود : ( آقا نفهميديم ، يعنی چه ؟ چه کار بايد بکنيم ؟ ) ای کاش می توانستم خونسرد بمانم و برايشان توضيح بدهم ، اما راستش را بخواهيد خودم هم نمی دانستم . دليلش هم اين بود که شب قبل مجبور بودم صد و شصت کارنامه را آماده کنم و وقت نداشتم طرح درس تهيه کنم .

 

معلم جديدالاستخدام علوم :

          داشتم بچه ها را برای انجام آزمايشی در مورد عدسی ها و فاصله کانونی آماده می کردم . کلاس تونايی بالايی داشت و به اين دليل توضيحات و دستورالعمل ها را شفاهی گفتم و بعد از آنها پرسيدم که آيا همگی فهميده اند . همه فهميده بودند . بنابراين ، به آنها اجازه دادم که کار را شروع کنند ، اما ظرف پنج دقيقه مجبور شدم کار را متوقف کنم . چون هيچکس آزمايش را درست انجام نمی داد . مجبور شدم به آنها طرز انجام آزمايش را عملا نشان دهم . عجب اشتباه احمقانه ای . دفعه ديگر ، ابتدا خودم آزمايش را انجام می دهم و از آنها می خواهم که آن را تکرار کنند .

 

معلم جديدالاستخدام انگليسی : 

         وقتی دستورالعمل ها به خوبی اجرا نمی شوند ، بدترين اتفاق آن است که خودتان آمادگی لازم را نداشته باشيد و لذا دستور انجام کاری را بدهيد که خودتان نيز تصور درستی از آن نداريد ، واقعا نمی دانيد که از شاگردان چه می خواهيد و بنابراين ، امکان هم ندارد که بچه ها بدانند که چه بايد بکنند . در اين حالت احساستان اين است که داريد از چيزی فرار می کنيد .

 

معلم جديدالاستخدام تربيت بدنی :

       به دليل ماهيت درس تربيت بدنی خطر حادثه و اتفاق زياد است . لذا وادار کردن شاگردان به آرام نشستن و گوش دادن اهميت دارد . در اين مورد خاص داشتم خلاصه بعضی نکات درسی را برای شاگردان دوره می کردم که گفتم : می شه اينقدر توپ هايتان را بالا پايين نکنيد . اين جور حرف ها شايد خنده دار باشد ولی يک مرتبه حال و هوای کلاس را عوض می کند ، شاگردان تمرکز خود را از دست می دهند و شروع به کارهای ناپخته و احمقانه می کنند . بعد از چنان خبط کلامی ، مترکز کردن بچه ها به درس کار خيلی مشکلی خواهد بود .

 

8

ايما و اشارات ، فنون کلامی و کنترل کلاس

      دربين معلمين اين حس وجود دارد که در بيست سال گذشته کنترل شاگردان و حفظ اقتدار معلمی به طور جدی دشوار شده است . احساس اين گروه از معلمين اين است که اگر شاگردان بخواهند مشت معلم را باز کنند ، عملا کار چندانی از او بر نمی آيد . بايد گفت اين حرف اگر در مورد بعضی صادق باشد قطعا در مورد همه معلمين درست نيست . چگونه است که شاگردان ، بعضی معلمين را جدی می گيرند اما بعض ديگر را نه ؟ چگونه است که بعضی معلمين نسبت به همکاران ديگرشان گله و شکايت کمتری از يک کلاس دارند ؟ در نظر من کار تدريس با تئاتر مشترکات زيادی دارد ٬ به طوری که در تدريس معلم نقش نويسنده ، بازيگر و منتقد را دارد . معلمين موفق کسانی هستند که دریافته اند ، بايد تمام توانايی های حرفه ای شان را به کار گيرند و کاملا روی هنر بازيگری شان در برخورد با موقعيت های کلاس سرمايه گذاری کنند .

 

استفاده از زبان تن 

      اغلب شاگردانم  از من می پرسند که مگر پشت سرم هم چشم دارم . واقعيت اين است که من فقط تلاش می کنم که برای هر چيزی که ممکن است در کلاس اتفاق بيفتد از قبل آمادگی داشته باشم .در مورد شاگردان مسئله دار ، هميشه از نوع سو رفتاری که ممکن است مرتکب شوند آگاه هستم . برای اين که اين تصور را از خودم در کلاس ايجاد کنم ، هميشه سعی می کنم که ژستی شق و رق و با ابهت بگيرم تا به دانش آموزان القا کنم که همه چيز را در کنترل دارم و از طرفی هم بتوانم بر کارهای بچه ها در کلاس نظارت کنم . برای االقای اين که اعتماد به نفس دارم و در موضع ضعف و دفاع نيستم سعی می کنم دست هايم از دو طرف بدنم آويخته باشد و حتی الامکان روی سينه ام حلقه نکنم .

 

طرزنشستن و ايستادن

              با طرز نشستن و ايستادن خود پيام های قوی به مخاطبين خود می فرستيد ،لذا توجه به يکی دو شگرد در اين زمينه به عنوان ابزاری برای کنترل کلاس بسيار ارزشمند است .در نشستن يا ايستادن قدرتی  نسبی نهفته است . در مدرسه ، که معمولا از بچه ها خواسته می شود بنشينند ، ايسادن در کنار آنها ايجاد اقتدار می کند .شما از کسی که نشسته بسيار بلندتريدو اين کوتاه بودن به منزله فرودست بودن تلقی می شود . همه جامعه شناسان در باره اهميت نمادها و نشانه های قدرت در کلاس سخن گفته اند . کار ساده ای مثل نشستن شما روی يک صندلی بزرگ می تواند در مورد توازن قوا در کلاس پيام نمادين خوبی باشد .

          سوم رياضي البرز

صميميت

              حال پس از ذکر اهميت استفاده از ژست های بدنی برای فاصله گرفتن از شاگردان ، می خواهم راهبرد متفاوتی را پيشنهاد کنم  . گاه يکی از بهترين شيوه های کنترل شاگردان ايجاد شرايطی است که بتوانيد به آنها نزديک شويد ، به طوری که يکی از آنها محسوب شويد . بعضی وقت ها خوب است از فرصتی استفاده کنيد و کمی با شاگردانتان بنشينيد . اين کار حس همپايه بودن را ايجاد می کند و لذا شاگردان می توانند مستقيما با شما تعامل بر قرار کنند . اگر برای رو در رو شدن با مخاطب کاملا بدن خود را بچرخانيد باعث می شويد گفتگويتان خودمانی و خصوصی تر بشود . هم چنين اين کار نشانه آن خواهد بود که کاملا به آنها توجه داريد و بيشتر علاقمند هستيد که در کار سهيم باشيد تا بر شاگردان تسلط داشته باشيد . ظرافت کار  اينجاست که همين تجربه سهيم شدن با شاگردان ( اگر عاقلانه به کار گرفته شود )روش بسيار موثری در کنترل کلاس خواهد بود . نتيجه اين که لازم است از هر دو شيوه کنترل آگاه باشيد و به تناسب از آنها استفاده کنيد .

 

ارتباط چشمی

         در سمت فعلی ام به عنوان مدرس مرکز آموزش نيروی انسانی کار معلمين زيادی را می بينم . يکی از کانون های اصلی اين مشاهدات ،سازمان دهی ، مديريت و نظم کلاس است . من نيز در ابتدای سال در باره اهميت کنترل تاکتيکی در کلاس برای معلمين صحبت می کنم و به ويژه از مزايای اعمال و استفاده مستمر از ضوابط و روش تدريس مشخص تعريف می کنم . با اين همه ، اين معلم ها شکوه دارند که در کلاس هميشه کارها مطابق طرح پيش بينی شده پيش نمی رود . اين نکته را هم خوب است ذکر کنم که اين معلمان هر آنچه را از ايشان خواسته بودم ، از جمله تبيين انتظاراتشان از کلاس و توضيح مقررات و ضوابط کلاس ٬ در ابتدای سال تحصيلی انجام می دادند . پس اشکال کار در کجاست ؟ چرا شاگردان همکاری نمی کنند ؟ به نظر من آنچه باعث ناکامی اين معلمين شده اکراه آنها از ايجاد ارتباط چشمی با شاگردان به هنگام بيان روش ها و قوانين کلاس بوده است .

         چرا اين موضوع اين قدر اهميت دارد ؟ بايد گفت علاوه برآن که لازم است که کلاس به طور دايم تحت نظر باشد تا هر نشانه ای دال بر حواس پرتی شاگردان يا تخطی از انجام وظائفشان دريافت شود ،ارتباط چشمی برای درگير کردن کامل همه دانش آموزانبا درس ضروری است . نگاه کردن به دانش آموزان به آرامی و با علاقه ،گفتگو ها را صميمی تر می کند و آها را با آنچه در درس می گذرد درگير می کند .اين کار تقريبا شبيه يک تعهد عاطفی و روان شناسانه است که زير پا گذاشتنش برای شاگردان خيلی دشوار خواهد بود . مگر پيشتر نياموخته ايم که روی برگرداندن از کسی که با ما ارتباط چشمی برقرار کرده بی ادبی است ؟ چشم ها سطح اعتماد به نفس شما را برملا می کنند . شاگردان از چشم های شما می خوانند که چقدر احساس اعتماد و امنيت می کنيد . احساس درونی شما هر چه باشد ، مطلقا ضروری است که بتوانيد هر وقت لازم باشد به داشتن اين حس اعتماد و امنيت تظاهر کنيد . نقل قول زير که از يک دانش آموز سال هشتم در مورد معلمش است بر اهميت ارتباط چشمی در انگيزش و کنترل شاگردان تاکيد می کند :

            آن گونه که او با آرامش و علاقه درس می داد و به چشمان تک تک شاگردان نگاه می کرد و بين شاگردان قدم می زد ، همه را مجذوب کرده بود .

صدا

        صدا به همراه ژست بدنی مناسب و ارتباط چشمی ، ابزار بسيار مهمی در کنترل جمعی است . خيلی ها فکر می کنند که فرياد زدن برسر شاگردان تنها راه کنترل اوضاع و نشان دادن نارضايتی است . اگر بگويم من هيچ گاه بر سر شاگردانم  فرياد نکشيده ام دروغ گفته ام . من اين کار را می کنم ،  اما در عين حال سعی می کنم که اين موارد را محدود به زمانی کنم که واقعا لازم باشد نکته ای را سريعا گوشزد کنم . در کل بايد از فرياد کشيدن اجتناب کرد ، چرا که فرياد کشيدن قبل از هر چيز به اين معنی است که فرد اوضاع را در کنترل خود ندارد . با اين حال ، صدايی هم که بيش از اندازه آرام است صلابت لازم را نخواهد داشت و شايد کسی بدان توجه نکند . به هنگام سخن گفتن با شاگردان سعی کنيد که لحن صدايتان محکم و از صلابت کافی برخوردار باشد . البته قبول دارم که انجام اين کار ساده نيست ٬ به خصوص وقتی اين حس صلابت در درون فرد وجود ندارد . اگر مبحثی از درس تمام می شود و بحثی جديد بايد آغاز شود ، برای نشان دادن اين امر لازم است که لحن صدايتان را تغيير دهيد . برای آنکه انتظاراتتان برآورده شود لازم است که از لحن صريح و قوی در تعيين تکاليف شاگردان استفاده کنيد . هر چند اين کار راحتی نيست ، اما می توانيد صدايتان را در کلاس ضبط کنيد تا از تاثيراتی که صدايتان ايجاد می کند آگاه شويد . 

           نقل قول زير از شاگرد ديگری ، اهميت لحن صدا را در انگيزش و کنترل شاگردان نشان می دهد :

           معلم بايد لحن صدای مختلفی داشته باشد تا موضوع را برای شاگردان جالب و هيجان انگيز کند ، بطوری که بچه ها از کسالت در کلاس خوابشان نبرد . معلم  ادبيات  من  در کلاس هفتم  وقتی چيزی را توضيح می داد يا چيزی را می خواند همه را به هيجان در می آورد .

ژست

          ژستی که به خود می گيريد اهميت و اعتبار گفته هايتان را مشخص می کند . حرکات  صريح  و  بی  پروا  اعتماد به نفس  و  صداقت  را  القا می کند .اما در عين حال اين حرکات نبايد غير عادی باشند ، چرا که شما را عصبی  جلوه  خواهد  داد . حرکاتی  که  به دست راست خود می دهيد می تواند برای تاکيد بر نکات درسی باشد و مخاطب را در جريان تدريس دخيل کند . مثلا کشيدن دست به طرف بدن می تواند گرمی و نيز خواست شما به شرکت  همه  بچه ها  را  در درس القا کند .وقتی پاها  را  روی  هم نمی اندازيد  و دست هايتان را روی سينه تان گره نمی زنيد و کمی هم به هنگام  صحبت  کردن  به  طرف جلو خم می شويد و به بچه ها نزديک تر می شويد  احساس صداقت و آرامش خود را به شاگردان انتقال می دهيد . هرگز ارزش يک لبخند را دست کم نگيريد . اگر لبخند بزنيد ، ارتباط چشمی مثبت و طولانی برقرار کنيد و دست هايتان را به هم حلقه نکنيد ، می توانيد حس صميميت را القا کنيد . روشن است که با ژست های ناساز ، پيام های معکوس را می فرستيد . اگر لب هايتان را به هم بفشاريد ، از ارتباط چشمی اجتناب کنيد ، سينه بگيريد و دست هايتان را گره کنيد ، اين حس القا می شود که در وضعيت دفاعی و ضعف قرار داريد .

         به نظر من بزرگترين متخصصين صاحب صلاحيت برای پاسخ به اين سوال که ( معلم خوب چگونه معلمی است )شاگردان هستند . قبلا ديديد که دو دانش آموز در اين زمينه چه احساسی داشتند . گفته های زير از آن گروهی از شاگردان سال هشتم است که به پرسشی در باب ژست های معلم ، و کار آمدی تدريس ، به سوال ما پاسخ داده اند . 

 

        معلم خوب به هنگام صحبت چنان با اعتماد و محکم می ايستد که در نظر شما فردی مقتدر جلوه کند . او وقتی با شما صحبت می کند و مستقيم در چشمانتان نگاه می کند ، باعث می شود پيامش قوی تر به شما منتقل شود .

 

       معلم خوب راست قامت در کلاس می ايستد و با اقتدار و اعتماد به نفس در کلاس قدم می زند و با شاگردان صحبت می کند . او هم  چنين می تواند به هر شاگرد چشم بدوزد تا با نگاهش به او بگويد : ( من اين جا هستم و هيچ کسی نبايد رفتار ناجور داشته باشد ) . صدای معلم بايد نرم و آرام باشد تا شاگردان بدانند او مهربان است . اما اگر بخواهد بگويد ( شلوغ کاری ممنوع )  باز هم بايد آرام تر باشد . اگر کار بدی کرده باشی آنچنان به تو چشم بدوزد که از کرده ات پشيمان شوی .

 

       معلم خوبی که من دارم در وسط کلاس با اعتماد به نفس می ايستد و همين باعث می شود که مقتدر به نظر برسد . ارتباط چشمی اش را با همه حفظ می کند و همين  کار  او  را  فردی جدی  جلوه  می دهد  که می خواهد تدريس کند ، نه اينکه صرفا پولی در بياورد . اگر کسی در کلاس صحبت کند يا تکاليفش را فراموش کرده باشد ، برسر او داد می کشد و نگاهی سرشار از غضب و عصبانيت به او می اندازد . همين باعث می شود که کلاس تحت کنترل باشد . صدايش بلند است و مطمئن ، به طوری که شاگردان می دانند که تا چه اندازه جدی است . انگار معلمينی که صدای ضعيف تری دارند اعتماد به نفس کمتری دارند و  به اين دليل شاگردان بيشتر مشکل ايجاد می کنند . معلم من برای تفهيم نکات درسی از ژست ها و حرکات بدنی متنوعی استفاده می کند ، اين کار در اداره کلاس هم به وی کمک می کند .

 

        وقتی اين معلم می خواهد در کلاس ما درس بدهد ، جلو می آيد و در وسط کلاس می ايستد . با اين کار اين پيام را می دهد که اعتماد به نفس دارد . هميشه ايستاده و با اطمينان تدريس می کند . بيشتر نگاهش به کل کلاس است ، ولی هر از گاهی به تک تک افراد هم نگاه می کند تا ببيند گفته هايش را فهميده اند يا خير . از چشم های باز و هوشيارش می شود فهميد که چقدر جدی است .

 

         معلم خوب ايستاده تدريس می کند نه اين که بنشيند . با اين کار نشان می دهد که با شاگردان در فعاليت درسی شان همراه است .يه علاوه ، معلم خوب کسی است که سرش را بالا می گيرد و به شما نگاه می کند ، نه اينکه در کل وقت کلاس اصلا به شاگردان نگاه نکند . حالات چهره معلم مهم است ، چرا که هر وقت کار بدی می کنيد از نحوه نگاه او اين  را  می فهميد  .  صدايش  هم  مهم است ، چرا که لحن آن به شما می گويد که وی در کارش جدی است .

 

          معلم خوب به هنگام ورود شاگردان ، داخل کلاس ايستاده است تا نشان دهد آماده تدريس است . وقتی که روی صحبتش با کل کلاس است سعی می کند در وسط کلاس بايستد تا همه را با درس درگير کند و سعی می کند با همه ارتباط چشمی برقرار کند . همين طور وقتی هم که با يک نفر کار می کند با او ارتباط چشمی خود را حفظ می کند . اگر عصبانی بشود ، به شما چشم می دوزد و سخت توبيختان می کند . وی طوری حرف می رند که معلوم شود از مسايل آسان نمی گذرد . علاوه بر اين ، معلم بايد از حرکات دست برای کمک به امر تدريس استفاده کند . ايستادن معلم نيز بايد پر ابهت و با شکوه باشد .

 

       معلم خوب کسی است که بتواند به موقع صدايش را کوتاه يا بلند کند و به آن لحن های مختلفی چون صميمی ، شاد و غيره بدهد .

        

       مطمئنا شما هم قبول داريد که نظرات اين شاگردان ۱۳ ساله بسيار عميق و درايت آميز است . من تنها قبلا به آنها توضيحات مختصری در مورد اصطلاحاتی چون ژست و ايما و اشاره داده بودم . باقی کار را خود آنها انجام داده اند .

         چه بخواهيد و چه نخواهيد امروز در عصری زندگی می کنيم که ( مصرف کننده ) حرف اول را می زند و بسياری از خبرگان آموزش و پرورش بر اين باورند که معلمين روز به روز بيشتر در چارچوب روابط ( بازار )  قرار می گيرند و لذا ناچار به جلب نظر ( مصرف کننده ) هستند . در بخش اول ديديم که اولين تاثيری که بر جوانان می گذارید چقدر اهميت دارد . اميدوارم که توصيه هايی که در بالا ذکر شده اند به شما کمک کند تا بر شاگردان جديد خود ( که در واقع مشتريان تازه  شما هستند ) تاثير مطلوبی بگذاريد .    

  

جمشید مختاری

پيام هاي ديگران ()

پرشين بلاگ

 

صفحه اصلی

مديريت كلاس درس

معلم موفق

معلمان خوب من

____________

 

مقالات علمی فيزيک

نجوم
فيزيک هسته ای

مکانیک نیوتنی
ساير موارد

هوپا
 _____________

آموزش دروس

المپياد فيزيک

کانون دانش

______________

سوالات امتحان نهايی
آموزش و پرورش ناحيه ۳

گروه فيزيك ناحيه 3

_____________

خدا شناسی

زيبائيهاي هستي

____________


روانشناسی

هیپنوتيزم

______________
سرگرمي

اصفهان

زنگ تفريح

فال روزانه

فال حافظ

فال چوب

فال انبيا

طالع بيني اسم

زنگ تفريح

انيميشن هاي فيزيك

______________

شعر
بیوگرافی
آرشیو عکس

_______________

_______________

امکانات
 

اخبار آموزش و پرورش

آموزش و پرورش اصفهان

سازمان سنجش

خبرگزاری ایرنا

جام جم

روزنامه جمهوری اسلامی

شبکه رشد

باشگاه دانش پژوهان

سازمان پژوهشهای علمی

دانشگاه اصفهانَ 

دانشگاه صنعتی اصفهان

آمار بازديد کنندگان

 

   
>